Missie

Met Zachte Verwondering brengt mensen met dementie en hun naasten samen met professionele kunstenaars in kunstzinnige workshops en kunstervaringen.

Kunst vormt daarbij het vertrekpunt. Door samen te kijken, maken, luisteren, bewegen, voelen en verbeelden ontstaat ruimte voor nieuwsgierigheid, plezier, ontmoeting en nieuwe ervaringen. Niet wat iemand niet meer kan staat centraal, maar wat zich in het moment kan openen.

De persoon met dementie en de mantelzorger nemen op gelijkwaardige wijze deel. De één is niet uitsluitend ontvanger van zorg en de ander niet alleen ondersteuner: beiden krijgen de ruimte om te ontdekken, geraakt te worden en samen iets nieuws te ervaren.

Met Zachte Verwondering is geen therapie. Het project vertrekt vanuit de eigen kracht, kwaliteit en betekenis van kunst.

Visie

Wij geloven dat kunst mensen kan uitnodigen om anders te kijken en elkaar anders te ontmoeten. Verwondering helpt daarbij om ruimte te laten voor het onverwachte, zonder direct te hoeven weten, verklaren of oordelen.

Niet het eindproduct, maar het artistieke proces staat centraal: aandachtig kijken, proberen, kiezen, maken, geraakt worden en plezier beleven. Zo kan kunst bijdragen aan eigenwaarde, zingeving, verbinding en kwaliteit van leven voor mensen met dementie en hun naasten.

Vanuit de praktijk in IJsselstein werken we aan een duurzaam samenspel tussen kunst, cultuur, zorg en welzijn. De komende jaren onderzoeken we hoe de opgedane kennis ook betekenis kan krijgen in andere gemeenten binnen de Lekstroom. Niet door het project simpelweg te kopiëren, maar door samen met lokale partners voort te bouwen op overdraagbare uitgangspunten die passen bij iedere gemeenschap.

Verantwoording

Het project is opgezet en wordt inhoudelijk geleid door Tamaar Tóth Varjú, kunstenaar, educator en onderzoeker. Zij onderzoekt hoe maken en betekenis geven, én meemaken en betekenis geven, via kunst kunnen bijdragen aan:

• positieve gezondheid en zingeving,
• verbondenheid tussen mantelzorger en cliënt,
• ruimte voor zelfexpressie, ook als taal of geheugen vervagen.

De workshops worden ontwikkeld en begeleid door professionele kunstenaars uit verschillende disciplines – van beeldende kunst en muziek tot dans en storytelling – in samenwerking met zorgprofessionals en vrijwilligers met kennis van persoonsgerichte dementiezorg.
In het onderzoek speelt verwondering een centrale rol — in de betekenis die filosoof Andries Schinkel eraan geeft: als onderzoekende verwondering (nieuwsgierigheid en verkenning) én als contemplatieve verwondering (het stille, beschouwende geraakt-worden). Die twee vormen samen de basis voor het kunstzinnig handelen binnen dit project.

Meer lezen over het onderzoek

Betekenis voor deelnemers en mantelzorgers

Voor deelnemers biedt Met Zachte Verwondering een veilige en uitnodigende omgeving waarin zij kunnen kijken, maken, luisteren, bewegen, voelen en verbeelden. Niet de dementie of wat niet meer lukt staat centraal, maar de persoon, diens mogelijkheden en wat er in het moment kan ontstaan. Kunst nodigt uit tot nieuwsgierigheid, zelfexpressie, plezier en nieuwe ervaringen — ook wanneer taal of geheugen veranderen.

Mantelzorgers nemen niet uitsluitend deel als begeleider of ondersteuner, maar als gelijkwaardige deelnemer. Samen met hun naaste kunnen zij iets ontdekken, maken en beleven. Zo ontstaat er ruimte waarin de dagelijkse zorg even naar de achtergrond verdwijnt en ontmoeting, speelsheid en verbinding vooropstaan.

Iedere bijeenkomst wordt zorgvuldig ontwikkeld en begeleid door professionele kunstenaars, in samenwerking met vrijwilligers en betrokken partners uit kunst, cultuur, zorg en welzijn.